یکی از مهمترین ابزارهای قدرت اقتصادی برای اثرگذاری بر جامعه، رسانهها هستند. قدرت رسانهای میتواند افکار عمومی را هدایت کند، روایتهای خاصی را برجسته سازد و حتی سیاستهای کلان کشور را تحت تأثیر قرار دهد. در ادامه به برخی روشهای این نفوذ پرداخته شده است.
۱. تأسیس رسانههای خصوصی
در این روش، گروههای اقتصادی بزرگ، اقدام به راهاندازی شبکههای خبری، روزنامهها، سایتهای خبری و سکوهای رسانهای میکنند. این رسانهها در ظاهر مستقل عمل میکنند، اما خطمشی تحریریه و جهتگیریهای اصلی آنها توسط مالکانش تعیین میشود.
این کار باعث میشود که این گروهها بتوانند روایتهای عمومی را به طور کامل تحت سلطه بگیرند. آنها اخبار را گزینش، سانسور یا برجستهسازی میکنند تا افکار عمومی را در جهتهایی هدایت کنند که به نفع منافع تجاری و سیاسی مالکان خود باشد. در واقع، آنها برای شهروندان «واقعیت» میسازند.
۲. تأمین مالی رسانههای تأثیرگذار
گاهی یک گروه اقتصادی ترجیح میدهد رسانهی جدیدی نسازد، بلکه با تزریق پول به رسانههای موجود و پرنفوذ، آنها را به خدمت بگیرد. این پول میتواند به صورت حمایت مستقیم (مثل اعطای وام یا هدیه) یا به شکل تبلیغات تجاری کلان و خرید فضاهای تبلیغاتی باشد.
این روش به ظاهر قانونی، وابستگی مالی شدیدی برای آن رسانه ایجاد میکند. سردبیر و گروه تحریریه به تدریج یاد میگیرند که چگونه اخبار را به گونهای پوشش دهند که به منافع حامی مالی آسیب نزند.
۳. اثرگذاری بر انتخابات با پول و رسانه
این روش یکی از آشکارترین شکلهای نفوذ است. ثروتمندان با سرمایهگذاری کلان روی رقابت انتخاباتی نامزدهای مورد نظر خود، به آنها کمک میکنند تا با تبلیغات گستردهتر و حرفهایتر، برنده شوند. این حمایت میتواند مستقیم (اهدا پول) یا غیرمستقیم (انجام تبلیغات در رسانههای خود) باشد.
نامزدی که با پول یک گروه خاص به قدرت میرسد، به طور طبیعی در قبال آنها احساس تعهد میکند. پس از انتخابات، این نامزد به جای اجرای خواستههای مردم، معمولاً به تصویب قوانین و سیاستهایی میپردازد که حامیان ثروتمندش را راضی نگه دارد.