وقتی قارون نمایش ثروت خود را شروع کرد، مردم با دیدن آن تجمل و زینت، دو دسته شدند. یک دسته دچار حسرت شدند و آنچه قارون داشت را آرزو کردند. (۱) دسته دوم به خطر این موج طمع و آرزوی ثروت توجه کردند و دسته اول را به صبر و مقاومت در برابر وسوسه تجمل دعوت کردند. (۲)
ظاهراً یکی از کارکردهای تجمل و نمایش ثروت در جامعه، همین ایجاد موج آرزو و طمع است. الگوهای امروزی موفقیت نیز در عمل دارند چنین موجی ایجاد میکنند. نمایش تجملآمیز داراییهای بعضی از قلههای ثروت، هزاران نفر را به حرکت برای رسیدن به آنچه میبینند، وامیدارد.
این موج، تنور رقابت را گرم و بازارها را رونق میبخشد، چرا که قلههای ثروت در بازارها به این موفقیت رسیدهاند. از میان هزاران آرزوی بلند، تعداد اندکی به قله یا نزدیک آن خواهند رسید و بقیه شکستخورده و ناامید در حسرت باقی خواهند ماند و با همان آرزوی اولیه سرگرم خواهند شد، اگر آتش طمع تمام زندگیشان را نسوزاند.
از سوی دیگر، این نمایش و تجمل باعث دوپاره شدن جامعه و شکاف بین مردم میشود. این شکاف، جامعه را دچار تنش میکند و نیروهای دلسوز جامعه را بهجای تمرکز بر پیشرفت و مبارزه با مشکلات اساسی، مشغول حفظ ثبات و ترمیم آثار منفی ناشی از موج ثروتطلبی در جامعه میکند؛ چنانکه مؤمنان در داستان قارون مشغول توجیه و حفظ جماعت فریبخورده شدند (۳) و از نصیحت و نهی قارون بازماندند. این هم میتواند برای جریان ثروت و تجمل مطلوب باشد که از فرصت شکاف در جامعه و اشتغال مصلحان اجتماعی، از آن برای کسب قدرت و ثروت بیشتر استفاده کنند.
________________________________________
(۱) فَخَرَجَ عَلَىٰ قَوۡمِهِۦ فِی زِینَتِهِۦ ۖ قَالَ ٱلَّذِینَ یُرِیدُونَ ٱلۡحَیَوٰةَ ٱلدُّنۡیَا یَٰلَیۡتَ لَنَا مِثۡلَ مَآ أُوتِیَ قَٰرُونُ إِنَّهُۥ لَذُو حَظٍّ عَظِیمٖ - قصص: ۷۹
(۲) وَقَالَ ٱلَّذِینَ أُوتُواْ ٱلۡعِلۡمَ وَیۡلَکُمۡ ثَوَابُ ٱللَّهِ خَیۡرٞ لِّمَنۡ ءَامَنَ وَعَمِلَ صَٰلِحٗاۚ وَلَا یُلَقَّىٰهَآ إِلَّا ٱلصَّٰبِرُونَ - قصص: ۸۰
(۳) همان