کلمه "مدرن" به دو معنای مختلف به کار میرود. در زمینه فناوری، مدرن تقریباً به معنی لفظی خود یعنی جدید و تازه به کار میرود و محصولات جدیدتر نسبت به قبلیها مدرن نامیده میشود. در زمینه علوم انسانی، مدرن یک معنای پیچیده دارد که به تحولات گسترده فکری و تاریخی اشاره میکند.
مدرنیته، مدرنیسم یا تمدن مدرن حاصل یک موج فکری است که در اروپای قرون وسطی آغاز شد و به تدریج در همه جای جهان حضور پیدا کرد و باعث تغییر در همه عرصههای زندگی شد.
البته ارتباط بین این دو معنا زیاد است، چون به عمد یا به صورت ناخودآگاه، فناوریهای جدید با تمدن مدرن پیوند داده شدهاند.
وقتی از تقابل انقلاب اسلامی یا دیگران با تمدن مدرن یا مدرنیته سخن گفته میشود، قطعاً منظور نفی و طرد ابزار و روشهای فناورانه نیست، بلکه منظور مخالفت با اصول فکری حاکم بر مدرنیته است که همان جهان بینی و ایدئولوژیهای برخاسته از آن است. گرچه بعضی فناوریهای جدید به طور پیچیدهای حامل گرایش و نگرش مدرن نیز هستند، ولی به طور کلی مخالفان مدرنیسم، رقیب و دشمن خود را فناوری نمیبینند.
بهترین راه برای تشخیص معنای این کلمه در هر کاربرد، توجه کردن به زمینه بحث است. باید توجه کنیم که درباره فناوری و ابزار و روشهای اجرایی امور حرف میزنیم که معنای اول باشد یا درباره زیربنای فکری و اهداف که معنای دوم است.